H
HÀ
HÀN
HÀNH
HÀNH T
HÀNH TI
HÀNH TIN
HÀNH TINH
HÀNH TINH X
HÀNH TINH XA
HÀNH TINH XAN
HÀNH TINH XANH
HÀNH TINH XANH I
HÀNH TINH XANH II
HÀNH TINH XANH I
HÀNH TINH XANH
HÀNH TINH XAN
HÀNH TINH XA
HÀNH TINH X
HÀNH TINH
HÀNH TIN
HÀNH TI
HÀNH T
HÀNH
HÀN
HÀ
H
Ở cực bắc,
sau ba tháng đen tối của mùa đông,
một thế giới đang chờ đợi
cho một cơn bùng phát.
Tia nắng của mùa xuân.
Sao biển là kẻ đáp ứng đầu tiên.
Chúng chạy đua tìm điểm cao,
và cảm nhận những thay đổi trong dòng nước,
bằng những đầu mút của xúc tu
chúng đẻ trứng.
Dưa leo biển,
chỉ có những chiếc miệng phơi bày ra,
giờ trồi lên.
Chúng thu thập trứng sao biển càng nhiều càng tốt.
Hầu như rất nhiều, khi bạn có cả mười cánh tay.
Giờ cây viết biển (sea pens)
cũng nhô lên đòi chia phần.
Những sinh vật ở đây
phải chộp lấy hết khả năng của mình của bữa yến tiệc hàng năm này.
Đối với ánh sáng, nó cũng giao động,
theo những biến đổi to lớn nhất.
U hình lá của tảo bẹ,
cũng nhô lên bề mặt,
mang theo những bóng khí.
Ngay tức khắc, một cánh rừng dưới biển trở thành hiện thực.
Dồi dào đủ các loại sự sống,
các vùng biển xanh này
là một trong những khu rừng có năng suất, nhưng cũng là những dòng nước cạnh tranh mãnh liệt
trong tất cả các đại dương.
BIỂN XANH
Ở mũi cực nam Châu Phi.
Ở đây, hai đại dương xung đột lẫn nhau.
Trong vùng nước nông,
được nuôi dưỡng bởi những dòng hải lưu giàu dinh dưỡng,
là những khu rừng tảo bẹ phong phú.
Không thấy được gì ngoại trừ một ống nước đang giao động
qua đó nó đang thở,
một con bạch tuột, đang chờ con mồi đi ngang qua.
Một con cua đang di chuyển.
Con bạch tuột liền theo dấu.
Và ẩn nấp
với sự kiên nhẫn của kẻ săn mồi phục kích.
Nhưng con bạch tuột chia sẻ vùng nước mũi đất
với mật độ đông đúc các thú săn mồi khác.
Hải cẩu lông,
và cá mập.
Tất cả cúng đều ăn bạch tuột,
nếu chúng tìm thấy.
Và cá mập pyjama (pyjama sharks) là những chuyên gia
chuyên săn mồi ở tầng thấp.
Đã đến lúc phải biến mất.
Nhưng những con cá mập nhỏ có lớp da dẻo dai này
đủ nhỏ để vươn sâu vào những khe nứt.
Nhưng chưa kết thúc được với con bạch tuộc này đâu.
Nó trượt các xúc tu vào mang cá mập.
Để ngăn cá mập thở.
Nên con cá mập đành phải bỏ đi.
Khi vô tình bị phát hiện ở vùng biển mở và dễ bị tấn công,
con bạch tuộc làm một điều phi thường,
và chưa bao giờ được ghi hình trước đây.
Nó tự ngụy trang lấy
bằng chiếc áo giáp bảo vệ bằng vỏ sò..
Nó ẩn mình
nơi trống trải.
Cá mập có thể cảm nhận được con mồi.
Nhưng vỏ sò làm đảo lộn nó.
Trong một khu rừng đầy cái miệng đói,
sự thông minh tuyệt vời cho phép con bạch tuột sống còn.
Rừng tảo bẹ
phát triển thịnh vượng ở dòng nước theo mùa quanh địa cầu
đặc biệt dọc theo các bờ biển Thái Bình Dương của Bắc Mỹ.
Ở đây, những khóm tảo bẹ khổng lồ
phát triển thành những khu rừng rộng lớn,
kéo dài hàng mấy trăm dặm.
Ở một số nơi,
các u hình lá khổng lồ, nhô cao đến 60m.
Bụi cây chúng tạo ra
có đông đúc sự sống.
Cạnh tranh nơi đây, để giành khoảng không và thức ăn,
rất dữ dội..
Có một vấn đề thử thách
đối với cá Garibaldi.
Nó trông nom lãnh địa trong khóm tảo biển,
lắp đầy bởi những sinh vật tí hon mà nó ăn.
Như hầu hết các nông dân,
công việc của nó không bao giờ ngừng nghỉ.
Nó lấy đi các con ốc hay bất cứ kẻ nào
đến để ăn tảo của nó.
Không quan tâm chúng to xác như thế nào.
Nó phải giải quyết với đủ kẻ phá hoại.
Điều này có thể là tin xấu cho cá.
Nhím biển có thể nạo sạch mọi dấu tích của tảo trên đá.
Gai của chúng là những cây kim nhọn.
Bất luận thế nào, cá Garibaldi cũng phải vứt nó đi.
Nhưng vấn đề với nhím biển
là cá Garibaldi vẫn tha chúng đi.
Khi buổi chiều đến và ánh sáng tắt dần,
con cá phải dừng lại. Nó chẳng những cần nghỉ ngơi,
nó cũng cần lẫn tránh.
Vì vào ban đêm,
thú săn mồi sẽ lảng vảng ở khu rừng này.
Một con cá đuối điện,
có khả năng làm choáng váng nạn nhân bằng dòng điện 45 volt.
Khi cá Garibaldi ẩn mình,
nhím biển sẽ ăn không ngừng nghỉ.
Ánh sáng trở lại,
và nó thấy nông trại của mình lại một lần nữa
bị tấn công.
Nhím biển giống như châu chấu,
có khả năng di chuyển thành đàn.
Và điều này có thể là thảm họa,
không chỉ riêng cho cá Garibaldi,
mà còn cho rừng tảo bẹ.
Tất cả các loài thực vật giờ bị tấn công.
Nhím biển đi khắp khu rừng
cắt ngang qua những u hình lá
và bỏ lại phía sau những khoảng trơ trụi.
Những đội quân nhím biển này
đã đốn sạch những khu rừng tảo bẹ
dọc theo bờ Thái Bình Dương của Bắc Mỹ.
Nhưng có sự giúp đỡ trong tầm tay.
Rái cá biển.
Hầu hết các loài rái cá dành nhiều thời gian của cuộc sống trên đất liền,
nhưng rái cá biển hiếm khi rời khỏi nước.
Đầu tiên, một con non mới sinh
không phải là người bơi lội giỏi.
Nên con mẹ dành nhiều giờ
chải lông để làm con non nổi lên.
Nhưng để chuẩn bị cho con non đủ sữa
và giữ cho nó ấm
con mẹ phải ăn đến 30% thể trọng mỗi ngày.
Nó làm điều đó bằng cách ăn sò.
Và nhím biển nằm trong số thức ăn ngon ưa thích của rái cá.
Trong quá khứ, rái cá bị săn bắt dữ dội để lấy da,
và gần như bị tuyệt chủng.
Nếu rái cá bị tuyệt diệt,
nhiều khu rừng tảo bẹ sẽ bị thay thế
bằng những nơi trơ trụi do nhím biển.
Ngày nay, rái cá biển được bảo vệ.
Và số lượng của chúng được phục hồi từ từ,
vì thế nhiều khu rừng tảo bẹ cũng được phục hồi.
Bây giờ, ở một số vùng xa,
rái cá biển rất đông,
chúng tập trung với số lượng rất lớn.
Chưa từng được thấy
trong cả thế kỷ.
Trong vùng nước nông ngập nắng ngoài khơi nước Úc,
tảo bẹ được thay thế bởi một loài thực vật biển nở hoa,
cỏ biển.
Loài cỏ biển này chiếm phạm vi rộng
có thể kéo dài đến 8.000km².
Đi xuyên qua vùng nhiệt đới,
là những con cá mập hổ đang đi tuần tra.
Chúng có thể lớn lên đến 5m chiều dài.
Và có những chiếc hàm nghiền nát mạnh mẽ.
Rùa xanh là con mồi của chúng.
Rùa hầu như chỉ ăn cỏ biển.
Một con rùa có thể tiêu thụ 2kg cỏ biển mỗi ngày.
Nhưng chúng không bao giờ ngừng nghỉ dễ dàng.
Những con rùa khỏe mạnh tìm cách tránh xa tầm với của cá mập.
Và để làm cho con rùa di chuyển đi nơi khác,
cá mập ngăn rùa không ăn đến tàn lụi
ở cùng một nơi.
Và đó là lợi ích cho tất cả chúng ta.
Một đám cỏ biển
có thể hấp thụ và lưu giữ gấp 35 lần lượng carbon dioxide
so với cùng một diện tích rừng.
Vì thế, cỏ biển và cá mập
là liên minh đáng ngạc nhiên
trong việc chống lại khí hậu ấm lên.
Cuộc chiến đấu để sống còn của biển xanh
có thể có hậu quả sâu rộng.
Mỗi năm một lần,
một đồng cỏ đặc biệt ở Úc
bị biến đổi.
Vào lúc trăng tròn đầu tiên của mùa đông,
một đội quân trở thành hiện thực.
Cua nhện.
Trong thời gian qua, chúng ăn ở vùng nước sâu.
Giờ chúng hành quân qua cánh đồng cỏ biển.
Hàng trăm ngàn con như thế.
Chúng trèo lên lẫn nhau
tạo ra những ụ lớn
dài cả trăm mét.
Chúng không tìm bạn tình,
cũng không đến để trứng.
Chúng đến đây để
lớn lên.
Giống tất cả các loài cua, cơ thể chúng được bao phủ
trong một cái vỏ cứng, không nới rộng được.
Vậy để lớn lên, chúng phải phá vỡ nó.
Và cho phép phần mềm bên dưới
thoát ra.
Phải mất vài ngày cái vỏ mới mới cứng cáp lên được.
Các chân của nó khập khiễng,
nên không làm việc hiệu quả.
Con cua không được bảo vệ
và đứng trước nguy cơ.
Cá đuối đuôi ngắn (smooth stingray = short-tail stingray).
Nó rất lớn - dài đến 4m.
Nó muốn một con cua mềm mới lột
sẽ rất dễ ăn.
Các con cua cố liên kết lại với nhau.
Nhưng giờ, bị rối lên vì con cá đuối,
chúng phân tán ra.
Một con cua mới lột
quá yếu để đuổi kịp bầy cua.
Chỗ an toàn là ở giữa đám cua.
Đó là lý do chúng tụ tập lại đây.
Có sự an toàn về số lượng.
Phần lớn số cua đều thoát khỏi.
Và trong vòng vài ngày tới,
chúng sẽ sẵn sàng để trở lại biển sâu
và trở lại đi lang thang một mình
tìm thức ăn.
Đây không phải là nghĩa địa.
Mà là sự chiến thắng của 100,000 con cua
lột thành công.
Biển xanh của phía nam nước Úc
rất giàu về sự tập trung như thế.
Nhưng hầu hết các sinh vật tụ tập với nhau vì một lý do rất khác.
Để sinh đẻ.
Con mực nang khổng lồ,
Loài lớn nhất trong các loài mực.
Chúng sống chỉ một hay hai năm.
Giờ đã gần cuối mùa hè ở Úc,
chúng còn một động tác phải hoàn thành.
Tìm bạn tình.
Nhưng có trên 100,000 con đực,
chiến đấu để được một con cái
trong vịnh này.
Trong số chúng có một con lớn, một anh khổng lồ thực sự.
Nó nặng cũng phải đến 10kg.
Những dãy màu quét ngang qua da nó.
Đó là cách mực giao tiếp nhau.
Con đực nhỏ hơn không thể nào chống cự lại được.
Bên cạnh kẻ khổng lồ, và được sự che chở,
con cái bèn giao phối với nó.
Nhưng những đối thủ khác vẫn còn quan tâm.
Có vẻ như con đực nhỏ không có cơ hội.
Con cái giờ khoe ra những sọc trắng
ở bên gần con mực khổng lồ.
Đó là dấu hiệu rõ ràng nó không muốn giao phối với anh khổng lồ nữa.
Đó là sự động viên mà con đực nhỏ cần.
Nó phải dùng một mánh khóe.
Nó làm dịu màu xuống,
rút vào trong cánh tay.
Nó làm giống kích cỡ con cái.
Tên khổng lồ bị lừa dối.
Con đực nhỏ giờ phô bày ra sọc trắng,
giống như một con cái thực sự
làm nản chí con khổng lồ.
Nó trượt qua con cái.
Và chúng giao phối nhau.
Bằng cách giao phối với nhiều bạn tình,
con cái bảo đảm đa dạng hóa gene
cho đàn con.
Con đực vụng trộm rời đi,
hành vi cuối cùng của nó hoàn thành.
Vậy trong số những con mực khổng lồ, có vẻ như.
Không phải kích cỡ là tất cả.
Những con đực khác trong bãi cỏ xanh của nước Úc,
rất có trách nhiệm với con cái chúng.
Một con cá ngựa.
Đây là con đực
và nó đang mang một kiện hàng quí giá.
Trong khi giao phối với con cái,
nó thu thập các trứng
và gắn chặt dưới bụng.
Giờ nó rời khỏi đám cỏ rậm
và tiến ra vùng biển mở
nơi sự ngụy trang ít còn hiệu nghiệm.
Và nơi đó có nhiều thú săn mồi.
Và đây là nơi người cha đánh liều cuộc sống.
Một đám mây những con tép nhỏ.
Mysids.
Một trong những thức ăn mà cá ngựa ưa thích.
Chúng cũng lôi cuốn những con cá ngựa khác tới đây
Cuối cùng, đó là lúc những con non thoát ra để tự do.
Nhưng tảo đã mọc trên những cái trứng đang phát triển này.
Và có nguy cơ làm ngột ngạt chúng.
Tuy nhiên, những đứa con cũng thoát ra được.
Chúng nở thành công.
Cá ngựa cha trở lại những đám tảo bẹ,
nơi không còn thấy chúng.
Trong khi những con non vẫn ở ngoài kia.
Nhưng chúng sẽ lớn lên nhanh chóng,
bao quanh chúng là thức ăn lý tưởng.
Phần lớn những con cá con của đại dương
bắt đầu cuộc sống ở biển xanh.
Một trong những nhà trẻ giàu có, là rừng đước.
Viền quanh các bờ biển của vùng nhiệt đới,
chúng thành lập một hàng rào bảo vệ tự nhiên giữa biển và đất liền,
và một số chúng là những khu rừng nhiều năng suất nhất.
Bên dưới mặt nước, những rễ nhô khỏi mặt nước hình vòm của chúng
cho chúng bám rễ vững chắc.
Ở đây có rất nhiều thức ăn cho cá con.
Trong khi các đám rễ đan xen nhau bảo vệ chúng trước cá lớn
và những thú săn mồi khác đi vào các con kênh.
Nhưng ở miền bắc nước Úc
khi thủy triều rút xuống,
cá nhỏ buộc phải rời khỏi nơi trú ẩn.
Vì vậy chúng rất dễ bị tấn công.
Đó là cuộc ám sát chết chóc trong vùng biển xanh.
Tôm tích vằn (zebra mantis shrimp).
Một con đực, dài 40cm.
Nhưng nó không săn mồi cho chính nó.
Nó gom góp thức ăn cho bạn tình.
Cô nàng sẽ sống với bạn tình trong 20 năm.
Nó dựa vào bạn tình mang thức ăn cho nó.
Đem lại năng lượng cho các trứng của cô nàng.
Trong một thế giới đầy thức ăn,
điều này có vẻ như một chiến lược nhạy cảm.
Nhưng nó cũng có một nguy cơ.
Khi con đực biến mất, cô nàng sẽ chết đói.
Có gì đó thu hút sự chú ý của con đực này.
Có lẽ có một mùi thơm không cưỡng lại được
hoặc một tiếng gọi từ xa.
Bất kể là lý do nào, con đực sẽ rời khỏi cái hang của mình
và người bạn tình trọn đời của nó.
Một cái lỗ lớn.
Các con cái mất đi bạn tình
sẽ gởi những tín hiệu đau buồn
để gọi một con đực mới.
Một con cái lớn sẽ sinh ra nhiều trứng.
Vậy nếu giao phối với nó,
con đực sẽ là cha của nhiều con non.
Nhưng sự không trung thành đến với một cái giá.
Một bạn tình lớn đòi hỏi nhiều thức ăn.
Biển càng giàu có, cuộc tranh đua càng quyết liệt.
Và chỉ có một biển xanh
nâng đỡ nhiều sự sống hơn những thứ còn lại.
Không giống như rừng đước và các đồng cỏ biển,
vị trí của nó trong vùng biển mở,
chỉ là tạm thời và không dự định được.
Màu xanh này không đến từ các cây đã bén rễ,
mà từ những đám mây trôi nổi.
Hàng tỷ các sinh vật phù du
đang sinh sôi nảy nở.
Với số lượng như thế,
chúng cung cấp nhiên liệu cho một trong những bữa yến tiệc cho tất cả.
Ngoài khơi bờ biển Thái Bình Dương của Châu Mỹ,
hàng trăm con cá heo xông vào bữa yến tiệc
Chúng không phải là kẻ duy nhất nhắm vào mục tiêu.
Còn có sư tử biển.
Chúng đang hướng về vịnh Monterey, California,
nơi loài tảo đang nở hoa thu hút
những kẻ đến ăn sinh vật phù du.
Cá cơm,
hàng triệu con như vậy.
Bầy cá heo lùa cá cơm lên bề mặt.
Chim biển và sư tử biển thu lợi từ đàn cá này.
Đó là cuộc chạy đua bắt mồi trước khi những kẻ khác đến.
Cá voi lưng gù,
có đến hàng trăm con.
Với mỗi lần tấn công lên bề mặt, chúng lượt qua cả 100kg cá.
Chúng đòi hỏi sự chia sẻ một trong những bữa yến tiệc lớn nhất trái đất.
Cốt yếu là những con phù du tí hon này,
mà hầu hết các sự sống của đại dương phụ thuộc vào chúng.
Đó là biển xanh ngọc, không phải xanh dương
là nền tảng cho hầu hết cho các cuộc sống
của mọi đại dương trên thế giới.
VÀO BIỂN XANH
Để quay được sự lộng lẫy của những cánh rừng dưới biển
và những sinh vật đáng ngạc nhiên nơi đây,
đội quay Hành Tinh Xanh II
đã phát triển một loạt các khung cho máy quay chuyên biệt.
Từ những khung vòm lớn
ghi lại những cú quay nửa vào nửa ra,
ở đỉnh của tán rừng,
bằng thiết bị thời gian trôi qua hiện đại nhất
quay nhanh theo thời gian để khám phá cuộc sống bí mật dưới nền rừng.
Nhưng tất cả những sinh vật sống trong các khu rừng này,
là quay một trong những vùng nước ngoài khơi đất mũi Nam Phi,
chứng minh là thử thách lớn nhất trong tất cả.
Nhà sinh vật học Craig Foster,
đã phát triển một sự lôi cuốn cho một cư dân hay lẩn trốn,
con bạch tuột.
Có đến 100 loài cá mập trong vùng nước này.
Nhưng không làm Craig nản lòng,
đã lội ở đây mỗi sáng trong vòng sáu năm qua.
CRAIG: Khi bạn tìm thấy một cái lỗ nhỏ, hình bầu dục,
là bạn biết nó bị giết bởi một con bạch tuột.
Và nếu bạn nhìn thật, thật kỹ, sẽ thấy bạch tuột ở gần đó.
Craig đã là nhân chứng của nhiều trò từ các con bạch tuột này,
và muốn chia sẻ những khám phá tuyệt vời của anh
với nhà quay phim Hành Tinh Xanh Roger Horrocks.
Roger ngay tức khắc bị mê hoặc bởi sức mạnh về tính cách của chúng.
Thực sự đáng kinh ngạc khi thấy
những đặc trưng riêng biệt của chúng.
Bạch tuột phơi bày nhiều hành vi khác nhau.
Một số con vô cùng nhút nhát. Một số rất, rất bạo dạn.
chúng rất đa dạng và thực sự làm mọi người quí mến chúng.
Sau nhiều tuần quay phim nhiều cá thể khác nhau,
cuối cùng họ gặp một con bạch tuột,
chẳng những không biết sợ máy quay,
mà còn vui lòng đóng phim.
ROGER: Nó mới vừa đến, whoop.
Và đến ngay càng ba chân của máy quay giữa chân tôi.
- Yeah. - Điều đó thật tuyệt.
Nó nhanh chóng
chấp nhận hai chúng tôi.
Chúng tôi tực sự cảm nhận được hành vi tuyệt vời của chúng. Thật tuyệt.
Tôi đã quan sát con mực này trong nhiều tháng,
thật đáng tin cho chúng tôi trong vùng nước này, mang lại những hoạt động bình thường
nhưng rất tuyệt vời.
Vài tháng sau, đội quay cuối cùng đã quay được con bạch tuột ngôi sao đang săn mồi.
Nhưng cũng khám phá hậu quả trầm trọng
của việc chia sẻ khu rừng với nhiều thú săn mồi khác.
Cá mập pyjama.
CRAIG: Tính theo thể trọng, những con cá mập này đồng đều và hung dữ
như cá mập trắng.
Chúng những quả tên lửa dẫn đường.
Mùi nhẹ nhàng nhất bạch tuột lộ ra các con cá mập đánh hơi được ngay.
Cá mập pyjama liền bám sát bạch tuột,
và tôi thừa nhận là như vậy.
CRAIG: Sau khi dành nhiều thời gian cho con vật này,
rất khó thấy được bạch tuột khi nó bị tấn công.
Rồi thật đáng ngạc nhiên, con bạch tuột chống trả lại!
ROGER: Nó đặt các xúc tu xuống, bạn có thể thấy nó đưa vào
mang con cá mập, bịt miệng nó lại.
Con cá mập không thở được, và để con bạch tuột thoát đi.
Khi chứng kiến toàn bộ sự việc xảy ra,
thật là những khoảnh khắc khó tin.
Cả đội quay nhẹ nhỏm khi con bạch tuột trốn thoát.
Nhưng khi bất chợt quay được cảnh ở vùng biển mở,
xảo thuật của con bạch tuột còn gây ngạc nhiên cho họ hơn nữa.
CRAIG: Nó nâng tay và chân
lên trên đầu, và cùng lúc,
kéo các vỏ sò lên đó và tạo ra một chiếc áo giáp
tuyệt vời.
Con bạch tuột mặc chiếc áo giáp đó
và khi con cá mập đến từ phía sau,
không thể ngửi được mùi của nó.
CRAIG: Nó không thấy cái đầu con bạch tuột,
chỉ thấy chiếc áo giáp kỳ lạ.
Nó chỉ đâm vào đó,
thật không thể tin được khi thấy cách con bạch tuột mưu mẹo lừa con cá mập,
theo kiến thức của nó.
Thật là phi thường.
ROGER: Con bạch tuột là một ngôi sao. Một ngôi sao thực sự.
Nhờ sự tận tụy của Craig và Roger,
hành vi tuyệt vời của bạch tuột
được khoa học biết đến.
Còn thứ gì chúng tôi có thể tìm ra khi liên tục thám hiểm
những khu rừng dưới biển tuyệt vời này?
Tập kết tiếp của Hành Tinh Xanh II,
chúng ta sẽ gặp những sinh vật đang sống nơi hai thế giới xung đột nhau.
và khám phá làm sao chúng đương đầu với những yêu cầu
của những bờ biển luôn thay đổi.